Η επόμενη μέρα (ή τι μπορεί να οδήγησε στην επιστροφή της προ 2 μηνών κατάστασης)
Διανύουμε αισίως τη δεύτερη μέρα μετά τις εκλογές τής 17ης Ιουνίου και η πρώτη απορία που μου γεννάται είναι πως διάολο φτάσαμε στο ίδιο ακριβώς σημείο που βρισκόμασταν πριν από δύο μήνες.
Ήδη από τις πρώτες πρωινές ώρες διαφαίνεται η προοπτική συμμετοχής τής ΔΗΜΑΡ στον νέο κυβερνητικό σχηματισμό, όπως είχα “προβλέψει” από την Κυριακή, ενώ η συμμετοχή του κατακρεουργημένου ΠΑΣΟΚ έχει, πλέον, “κλειδώσει”. Με αυτά τα δεδομένα οδηγούμαστε ουσιαστικά σε σχηματισμό κυβέρνησης με τη συμμετοχή των ίδιων δύο κομμάτων που συμμετείχαν και στη λεγόμενη “μεταβατική” κυβέρνηση, με μόνη διαφορά την αντικατάσταση του ΛαΟΣ από τη ΔΗΜΑΡ.
Τι είναι όμως αυτό που μπορεί να οδήγησε στην προ των εκλογών πολιτική κατάσταση; Νομιμοποίησε πραγματικά ο ελληνικός λαός την πολιτική των Μνημονίων ή απλώς θεώρησε τον ΣΥΡΙΖΑ ανίκανο να κυβερνήσει;
Είναι η λιτότητα λύση στο πρόβλημα; Ερώτηση 1η
Για να είμαι ειλικρινής αυτό το άρθρο δεν θα το έγραφα υπό άλλες συνθήκες, μόνο και μόνο επειδή θεωρώ χαμένη υπόθεση την αντιπαράθεση με ανθρώπους που απλώς αναμηρυκάζουν τρομοσενάρια. Αποφάσισα ωστόσο να το γράψω όχι με το να υιοθετήσω αναγκαία τη μία ή την άλλη θέση, αλλά με τη μορφή απλών ερωτήσεων. Ερωτήσεων που προκύπτουν από τα όσα έχουμε ακούσει τα τελευταία 2-3 χρόνια. Θα προσπαθήσω να οργανώσω το παρόν σε μέρη μιας και το θέμα δεν μπορεί να εξαντληθεί σε μία ανάρτηση.
Θα ξεκινήσω παραθέτοντας το κυρίαρχο ίσως επιχείρημα των φιλομνημονιακών ψηφοφόρων και πολιτικών ακολουθούμενο από τις δικές μου ερωτήσεις.
1. Τα Μνημόνια και οι πολιτικές λιτότητας που τα συνοδεύουν είναι αναγκαία προκειμένου να βγει η χώρα από την Κρίση.
Το δικό μου σχόλιο:
- Μετά από σχεδόν 3 χρόνια εφαρμογής των Μνημονίων, που σκοπό είχαν να μειώσουν το δημόσιο χρέος έναντι του ΑΕΠ, η ύφεση, η ανεργία και το ίδιο το ΑΕΠ έχουν πέσει σε τέτοια επίπεδα που το χρέος από τα επίπεδα του 120% στα οποία βρισκόταν το 2009 σκαρφάλωσε στο περίπου 170% το 2012.
Ενώ το πρωτογενές έλλειμμα μειώθηκε κοντά στα 2 δις ευρώ, όλοι οι υπόλοιποι, μικρο και μακρο-οικονομικοί οικονομικοί δείκτες έχουν βυθιστεί ή εκτοξευτεί. Το ΑΕΠ συρρικνώθηκε, ο πληθωρισμός μειώθηκε στο 1,4%, οι τιμές ακόμη αυξάνονται (!), οι μισθοί και άρα το κατά κεφαλήν εισόδημα μειώθηκαν, η ανεργία αυξήθηκε δραματικά.
Και σαν να μην έφθανε αυτό, τα δημόσια ταμεία κατέρρευσαν πλήρως και η κοινωνική οικονομία θυμίζει ημιθανή ασθενή σε Εντατική Δημόσιου νοσοκομείου.
Πέρα από την οποιαδήποτε μικροοικονομική ή μικροοικονομική ανάλυση, όποιος δεν είναι καταρτισμένος οικονομικά μπορεί να δει το όλο θέμα πιο καθαρά ακολουθώντας την εξής αναλογία. Όταν το ελληνικό κράτος δανείζεται από το EFSF, με τις παρούσες συνθήκες δίνει τα λεφτά αυτά στην ΕΚΤ. Ουσιαστικά δηλαδή παίρνει από το ένα χέρι για να τα δώσει στο άλλο.
Με ακόμη πιο απλά λόγια, και εδώ θα χρησιμοποιήσω το παράδειγμα του κυρίου Βαρουφάκη, φανταστείτε την Ελλάδα σαν έναν ιδιώτη στον οποίον η τράπεζα δίνει μία πιστωτική κάρτα, προκειμένου να ξεπληρώνει τα χρέη του επ’ αόριστον. Ωστόσο, για να δώσει η τράπεζα αυτή την πιστωτική κάρτα τού ζητάει να μειώνει, κάθε φορά που θα παίρνει πίστωση από την τράπεζα, τον ίδιο του τον μισθό! Έτσι, όπως ακριβώς συμβαίνει και στη χώρα μας, όλα αυτά τα ποσά που δανειζόμαστε προστίθενται στο ήδη επιβαρυμένο δημόσιο χρέος. Και όλα αυτά με την προοπτική να μειωθεί το έλλειμμα του προϋπολογισμού στο 3%!!!
Θέλω λοιπόν να ρωτήσω πώς ακριβώς μία διαρκώς επιδεινούμενη οικονομία, μία οικονομία που πλέον δεν παράγει αλλά φορτώνει χρέος, θα μπορέσει να αποπληρώσει τα τεράστια ποσά που δανείστηκε ως μέρος και προϋπόθεση την εξόδου της από την κρίση;
Δημιουργείται έτσι ή δεν δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, μία μαύρη τρύπα αν θέλετε, στην οποία πέφτει χρήμα το οποίο εκ των πραγμάτων είναι αδύνατο να δοθεί πίσω στους δανειστές μας;
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της τελευταίας δόσης που πήρε η χώρα μας ύψους 4,2 δις ευρώ, εκ των οποίων ούτε ένα σεντ δεν πήγε στα δημόσια ταμεία. Δανειστήκαμε από το EFSF και τα δώσαμε στην ΕΚΤ, η οποία έβγαλε και 840 εκατομμύρια ευρώ κέρδος από την όλη συναλλαγή.*
Είναι λοιπόν, ή όχι, αλήθεια πως ένας τέτοιος μηχανισμός απλώς αναχρηματοδοτεί και μεταφέρει το χρέος από τομέα σε τομέα της οικονομίας, δημιουργώντας παράλληλα χρέη που δεν μπορούν να καλυφθούν σε άλλους τομείς;
Και λίγες ακόμη ερωτήσεις. Με αυτούς τους ρυθμούς ύφεσης πόσο πιθανό είναι να επιστραφούν τα χρήματα στους δανειστές μας; Εάν δεν επιστραφούν δεν προβλέπεται από τα Μνημόνια 1 και 2 η συντηρητική και μη κατάσχεση περιουσιακών στοιχείων του δανειζόμενου, δηλαδή της Ελλάδας; Ποια θα είναι η θέση της Ελλάδας με αυτή την πολιτική σε 3-4 χρόνια από τώρα στο κοινό νόμισμα;
Είμαι διατεθειμένος να δεχτώ οποιαδήποτε λογική απάντηση που δεν θα αναπαράγει μπαρούφες και εκβιαστικά διλήμματα του στυλ “ευρώ ή δραχμή” ή “Μνημόνιο ή θάνατος”.
—
Υ.Γ.1 Η ΕΚΤ αποκόμισε κέρδος 840 δις ευρώ καθώς πληρώθηκε για την αξία που είχαν τα ελληνικά ομόλογα που κρατούσε πριν από την αγορά που έκανε η ίδια. Εν ολίγοις, η ΕΚΤ αγόρασε ελληνικά ομόλογα με 20% έκπτωση και τα πληρώθηκε για την πρωταρχική αξία τους. Καλό, ε;
Υ.Γ.2 Προϋπόθεση δε για την επόμενη δόση του Αυγούστου είναι τα, κατά πολύ σκληρότερα, μέτρα που θα ακολουθήσουν. Είναι περιττό, δε, να πούμε πάλι πού θα πάνε τα λεφτά αυτά :)
Απλή αριθμητική…
Έχοντας πλέον μία ολοκληρωμένη εικόνα του εκλογικού αποτελέσματος, πιστεύω πως μπορούμε να πούμε με σαφήνεια πως η πλειοψηφία ψήφισε αντιμνημονιακά, με διαφορετικά φυσικά κριτήρια, αλλά θα κυβερνηθεί μνημονιακά. Πώς γίνεται αυτό; Ας το δούμε αναλυτικά, κάνοντας μία διάκριση ποσοστών και εδρών, χωρίς το περίφημο μπόνους, ανάμεσα στα φιλομνημονιακά και στα μνημονιακά κόμματα:
Φιλομνημονιακά κόμματα που μπαίνουν στη Βουλή:
Νέα Δημοκρατία: Ποσοστό 29,66%
ΠΑΣΟΚ: Ποσοστό 12,28%
Σύνολο: 41,94%
Αντιμνημονιακά κόμματα:
ΣΥΡΙΖΑ: 26,89%
ΔΗΜΑΡ (βάσει των προγραμματικών και προεκλογικών της διακηρύξεων και μόνο): 6,26%
Ανεξάρτητοι Έλληνες: 7,51%
ΚΚΕ: 4,50%
Χρυσή Αυγή (δυστυχώς πρέπει να προσμετρηθεί λόγω σαφών αντιμνημονιακών θέσεων): 6,92%
Σύνολο: 52,08%
Αποχή: 37,53%
Πόσες έδρες όμως θα έβγαζε η ΝΔ χωρίς το ακατονόμαστο μπόνους; 129 - 50 = 79. Οκτώ έδρες δηλαδή περισσότερες από τον ΣΥΡΙΖΑ. Ακόμη και εάν προσμετρήσουμε τη ΔΗΜΑΡ στα φιλομνημονιακά κόμματα, το συνολικό ποσοστό τους δεν ξεπερνάει το 48,5%. Επομένως, εάν η ΔΗΜΑΡ “πουλήσει” τους ψηφοφόρους της, τότε θα συμμετάσχει σε μία κυβέρνηση που θα συγκεντρώνει το 48,2% της προτίμησης του εκλογικού σώματος. Μειοψηφία; Σαφώς, αλλά έτσι είναι το ελληνικό εκλογικό σύστημα. Πέρα από κάθε λογική και δημοκρατική αρχή.
Εάν δει κανείς το αποτέλεσμα καθαρά αριθμητικά τότε σαφώς θα απορήσει. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε πως η οι θεμελιώδεις αρχές ενός δημοκρατικού κράτους είναι η αρχή της πλειοψηφίας και αμέσως μετά η αρχή της εν ισότητι ελευθερίας. Οπότε για ποια πλειοψηφία μιλάμε; Πώς γίνεται αυτό το 48,2% να βγάζει, έστω και δυνητικά βραχύβια κυβέρνηση; Μα φυσικά με το περίφημο μπόνους των 50 εδρών που λαμβάνει το πρώτο κόμμα! Για του λόγου το αληθές, ας δούμε πώς διαμορφώνεται το αποτέλεσμα με το μπόνους των 50 επιπλέον εδρών στη ΝΔ:
Νέα Δημοκρατία: 79 + 50 = 129 έδρες
ΠΑΣΟΚ: 33 έδρες
ΔΗΜΑΡ (εφόσον συναινέσει και συμμετάσχει στη νέα κυβέρνηση): 17 έδρες
Σύνολο: 179 με τη ΔΗΜΑΡ και 162 χωρίς τη ΔΗΜΑΡ.
Είτε στη μία είτε στην άλλη περίπτωση, δηλαδή είτε με τη συμμετοχή της ΔΗΜΑΡ είτε όχι, σχηματίζεται κυβέρνηση πλειοψηφίας με 162-179 έδρες. Πληροφοριακά, το σύνολο εδρών για όλα τα υπόλοιπα κόμματα είναι 121.
Εάν λοιπόν αφαιρέσουμε από το σύνολο των εδρών των φιλομνημονιακών κομμάτων που υπολογίσαμε τις 50 επιπλέον έδρες, τι μας μένει;
162 - 50 = 112 έδρες έναντι 121 εδρών των αντιμνημονιακών…
Ακόμη και με το σενάριο συμμετοχής της ΔΗΜΑΡ, η πλειοψηφία των τριών κομμάτων, χωρίς τις 50 αυτές έδρες, θα ήταν μόλις 8 έδρες:
179 - 50 = 129 έναντι 121 των υπολοίπων.
Αυτά είναι τα αμείλικτα αριθμητικά δεδομένα. Άλλος έχει την πλειοψηφία και άλλος σχηματίζει κυβέρνηση. Αυτό είναι το εκτρωματικό εκλογικό μας σύστημα όπως το διαμόρφωσε πρώτα ο νόμος 3231/2004 του Σκανδαλίδη και αποτελείωσε ο νόμος 3631/2008 του Παυλόπουλου.
Ένα πρώτο σχόλιο
Βλέποντας τις πρώτες εκτιμήσεις του εκλογικού αποτελέσματος μπορώ να πω πως δεν εκπλήσσομαι ούτε στο ελάχιστο. Η άνοδος της ΝΔ στην πρώτη θέση, έστω και οριακά, της εξασφαλίζει -με το χυδαίο μπόνους των 50 εδρών- την πρωτιά. Δεν της εξασφαλίζει, ωστόσο, σε καμία περίπτωση κυβέρνηση αυτοδύναμη.
Παρά ταύτα, είμαι πολύ χαρούμενος βλέποντας πως ένα μεγάλο ποσοστό των συμπολιτών μας αντέδρασε υγιώς έπειτα από έναν μήνα ανηλεούς, ακατάπαυστης και χυδαίας προπαγάνδας. Θα ήταν ψέματα να πως πως δεν περίμενα πως οι κλασικές μέθοδοι εκφοβισμού και τρομοκρατίας θα επικρατούσαν. Θα ήταν παγκόσμια και ιστορική πρωτιά εάν κάτι τέτοιο δεν συνέβαινε.
Εν ολίγοις από αύριο η ΝΔ θα πρέπει να αναζητήσει συνεταίρο στο “έγκλημα”. Ας μην ξεχνάμε το πολύ σκληρότερο πακέτο μέτρων που πρέπει να ψηφιστεί στα πλαίσια του δεύτερου Μνημονίου. Και ποιος καλύτερος και ταιριαστός συνεταίρος από το γνωστό πάλαι ποτέ “σοσιαλιστικό” κίνημα που, αργά αλλά σταθερά, αφομοιώνεται από τη γνωστή (νεο)φιλελεύθερη παράταξη;
Ενημέρωση: Η ώρα είναι πλέον 2:11 π.μ. και με καταμετρημένο το 99.53% των εκλογικών τμημάτων της Επικράτειας, η ΝΔ συγκεντρώνει ποσοστό 29.65% και 129 έδρες και ο ΣΥΡΙΖΑ 26.89% και 71 έδρες.
Δεν θα ήθελα να προτρέξω, αλλά θα το κάνω ρισκάροντας μία πρόβλεψη για τις επόμενες ημέρες: Πιστεύω πως από αύριο ο ΣΥΡΙΖΑ θα γίνει για ακόμη μία φορά η “ανεύθυνη πολιτική παράταξη που δεν συνεργάζεται για δημιουργία κυβέρνησης συνευθύνης” δίνοντας το άλλοθι στο ΠΑΣΟΚ και στη ΔΗΜΑΡ (ίσως) να συνεργαστούν με τη ΝΔ, με αποτέλεσμα μεθαύριο να έχουμε κυβέρνηση. Βραχύβια σίγουρα, αλλά κυβέρνηση φιλομνημονιακή με σαφείς στόχους και προοπτική σε κάθε περίπτωση. Με δεδομένο πως από την Κουμουνδούρου διαδίδουν σε κάθε τόνο πως δεν πρόκειται να συνεργαστούν με μνημονιακές δυνάμεις, και καλά κάνουν ως κόμμα με αξιοπρεπή στάση, πιστεύω πως όσα έγραψα πιο πάνω θα επιβεβαιωθούν πανηγυρικά.
—
Υ.Γ. Δυστυχώς, για μία ακόμη φορά, η Χ.Α. μπαίνει στη Βουλή και, πιθανόν, με αυξημένα ποσοστά. Ό,τι πιο λυπηρό…
Υ.Γ. 1: Να ευχαριστήσω το 40% του εκλογικού σώματος που αποφάσισε να απέχει στις σημαντικότερες εκλογές της μεταπολίτευσης. Έχουν άδικο ύστερα που μας αποκαλούν “λαό της παραλίας”;
Εκλογές
Ημέρα εκλογών η σημερινή και η δύσμοιρη Ελλαδίτσα δοκιμάζεται για ακόμη μία φορά από τις, καθιερωμένες πλέον ετήσιες, πυρκαγιές ενώ ο Έλλην περιφέρεται κάπου ανάμεσα στην παραλία και στην κάλπη, προσπαθώντας να βρει λίγη δροσιά. Λαμβάνω αφορμή για τη συγγραφή του παρόντος από δύο άρθρα του Γιάνη Βαρουφάκη εδώ και εδώ αλλα και από τη βαρεμάρα που με “δέρνει” εδώ και κάποιες ώρες.
Στο πρώτο άρθρο ο κος Βαρουφάκης κάνει λόγο για μία διαπραγματευτική τακτική την οποία, όπως πιστεύει, από όλα τα κόμματα του κοινοβουλίου μπορεί να ακολουθήσει μονάχα ο ΣΥΡΙΖΑ. Θέτει ορισμένα καίρια ερωτήματα και υποστηρίζει με λογικά επιχειρήματα την άποψή του πως μόνο το κόμμα του κου Τσίπρα εκπροσωπεί κάτι το απτό και εφικτό. Κάτι στο οποίο η αντιμνημονιακή μερίδα του ελληνικού λαού μπορεί να ελπίζει. Στο δεύτερο άρθρο επιτίθεται στα μεγάλα κανάλια ενημέρωσης του εξωτερικού (BBC και άλλους) τα οποία επιδόθηκαν, αληθώς, σε ένα ανηλεές κυνηγητό του ΣΥΡΙΖΑ και των Ελλήνων ψηφοφόρων, ενισχύοντας τα εγχώρια ψευτοδιλήμματα (ευρώ ή δραχμή, ΕΕ ή απομόνωση και όλα τα λοιπά γραφικά).
Σημεία-κλειδιά
Αγαπητοί φίλοι και φίλες, θα ήθελα να κρατήσετε δύο πολύ σημαντικά σημεία-στοιχεία για την αυριανή εκλογική αναμέτρηση:
1) Η κρίση που βιώνουμε δεν είναι Ελληνική. Είναι παγκόσμια.
2) Ό,τι κι αν ισχυρίζονται οι κινδυνολόγοι, κυρίως Μ.Μ.Ε., δεν υπάρχει περίπτωση η Ελλάδα να αφήσει το κοινό νόμισμα χωρίς να συμπαρασύρει όλη την Ε.Ε., τις Η.Π.Α., ακόμη και την Κίνα.
Πιστεύω πως σε αυτά τα δύο σημεία-κλειδιά περικλείεται η πραγματική ουσία της κρίσης. Το σημείο (1) νομίζω πως αρκεί για να κατανοήσει κανείς τον οικουμενικό χαρακτήρα της Κρίσης που βιώνουμε. Το (2) είναι απλώς μία συνέπεια του (1) ανάμεσα στις πολλές και φυσικά σημείο τριβής ανάμεσα στα κόμματα που υποστηρίζουν τα Μνημόνια και σε αυτά που αντιτίθενται στα μέτρα συρρίκνωσης των πραγματικών οικονομιών.
Τα παραπάνω αντιπροσωπεύουν μία τεκμηριωμένη θετική οικονομική προσέγγιση* βασισμένη στην ευρύτερη και παγκόσμια κρίση χρέους. Αυτά τα επιχειρήματα ή κριτήρια ισχύουν καθολικά, τουλάχιστον γι’ αυτούς που είναι, έστω, ως προς το ελάχιστο οικονομικά καταρτισμένοι, αλλά και γι’ αυτούς που έχουν μάθει να αμφισβητούν και να σκέπτονται.
*Κάνω λόγο για θετική οικονομική προσέγγιση με την έννοια των positive economics και όχι θετικής ή αισιόδοξης διάθεσης.
